Nhà thơ và nhà thơ

By Trương Thiếu Huyền

         Nếu hỏi hiện nay ở nước ta CLB nào phát triển nhiều nhất có đông thành viên nhất sinh hoạt sôi nổi nhất chắc chắn phần lớn câu trả lời sẽ là CLB thơ.

         Nhà văn Tạ Kim Hùng đã cho rằng tỉnh Quảng Ninh có đến “ba vạn” nhà thơ: “Quảng Ninh ba vạn nhà thơ/ Đi trong đêm tối vẫn sờ thấy nhau.”

         Ở xứ ta ai mà chẳng có thể thốt ra vần vè lục bát “trên sáu dưới tám”. Theo nhà thơ Thi Hoàng nếu đặt trạm thu phí ở Quốc lộ 5 và miễn phí cho những ai qua trạm mà đọc được câu thơ thì chắc chắn cả ngày chả thu được đồng nào.

         Trả lời phỏng vấn báo chí ông Bành Thông Chủ tịch CLB Thơ Việt Nam cho biết cả nước có tới 1 triệu người làm thơ và CLB thơ của ông có hệ thống từ cấp trung ương cấp tỉnh huyện đến cấp cơ sở hoạt động khá tưng bừng... CLB Thơ tỉnh Quảng Ninh cấp dưới của CLB Thơ Việt Nam   có đội ngũ hội viên hùng hậu không kém số hội viên Hội Văn nghệ tỉnh.

         Nhiều người làm thơ cùng với việc in thơ dễ dàng nên số lượng các tập thơ in ra ngày một nhiều là đương nhiên. Phần lớn trong số các tập thơ đó là những tập thơ in ra để kỷ niệm để tặng bạn bè. Nhiều người làm thơ thì càng đông vui chứ sao. Về làm ăn thì người xứ mình có thể chưa bằng người của các nước khác nhưng làm thơ dứt khoát là hơn rồi. Chả thế có người cho rằng đất nước mình là đất nước thi ca ra ngõ là gặp... nhà thơ! Phải chăng nước nước ngoài họ trọng doanh nhân hơn thi nhân – nhà thơ?

         Không ít người làm thơ đã thăng hoa tự phong mình là nhà thơ. Ngộ nhận mình “ngang hàng” với những tên tuổi đã được khẳng định là phẩm chất “hồn nhiên” của không ít người làm thơ. Trong một đêm thơ ở TP Hạ Long một tác giả ít được biết đến đã hùng hồn phát biểu “lục bát tôi viết chỉ sau... Nguyễn Du Nguyễn Bính”! Thế là thành vấn đề như thế nào thì được gọi là nhà thơ?

         Ở một số cơ quan văn nghệ thì có luật bất thành văn nếu người làm thơ là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam thì được gọi là nhà thơ có khi còn được nhấn mạnh là “nhà thơ quốc gia” còn ai chưa là hội viên của hội này thì gọi là “cây bút thơ” hoặc “cây bút thơ trẻ”. Có người cự lại là nếu cứ phải là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam mới được gọi là nhà thơ thì  Nguyễn Du tác giả Truyện Kiều lại không được gọi là nhà thơ sao?

         Không phải tất cả những người đi buôn được gọi là nhà buôn. Nhưng những người đi buôn thì chỉ mong muốn kiếm được nhiều tiền lãi chứ có ai quan tâm xem mình có được gọi là “nhà buôn” đâu. Làm thơ cũng thế chứ là phải quan tâm đến làm được thơ hay sao lại phải quan tâm đến cái danh “nhà thơ”. Nhà thơ Lê Đạt gọi người làm thơ chỉ là một thứ phu là “phu chữ”. Hiện tượng những nhà thơ “tự phong” hoặc quá chăm chút cái danh “nhà thơ” đều do mắc căn bệnh háo danh một căn bệnh hiện đang lây lan mạnh trong khắp các lĩnh vực đời sống xã hội.

         Ai cũng biết không phải ai cứ lên sân khấu hát thì là ca sĩ cứ có bằng tiến sĩ thì là nhà trí thức. Căn bệnh háo danh phát sinh nhiều thứ không thực chất tuy nhiên “lạm phát” nhà thơ có lẽ là vô hại hơn cả.

 

More...

Cây tiên phong mở đất

By Trương Thiếu Huyền

         Vừa rồi Báo Quảng Ninh có tổ chức một đoàn cán bộ phóng viên tham quan các tỉnh miền Tây Nam bộ. Tại TP Cà Mau trong buổi tối giao lưu với đồng nghiệp sở tại một phóng viên Báo Quảng Ninh đã giới thiệu bài thơ “Đất Mũi” của nhà thơ Trần Nhuận Minh. Bài thơ có câu thơ được mọi người tán thưởng:

         “Cây đước sống choãi toàn thân giữ đất

         Chết nhô lên phơi xương trắng như người”.

         Từ bài thơ của nhà thơ Trần Nhuận Minh mọi người bàn về đề tài các cây mở đất ở Đất Mũi. Nữ nhà báo Hồng Vân của Báo Cà Mau cho biết cây tiên phong mở đất chính là cây mắm sau đó mới là cây đước. Cây mắm như chiến sĩ hy sinh thầm lặng ít được ngợi ca tương xứng trong văn chương nghệ thuật như cây đước cây tràm.

         Quả vậy sáng hôm sau tại xóm Mũi xã Đất Mũi huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau hướng dẫn viên du lịch cho đoàn Báo Quảng Ninh biết quy trình lấn biển là “Mắm trước đước sau tràm theo sát”.  

         Người dân Nam bộ đã đánh giá công lao các cây trong tiến trình mở đất bằng câu ca dao:

         “Mắm trước đước sau tràm theo sát.

         Sau hàng dừa nước mái nhà ai”.

         Tìm hiểu các bài thơ viết về Đất Mũi được biết trong bài thơ Đêm trăng trên Đất Mũi của Xuân Quỳnh hình ảnh rừng mắm đã hiện ra:

         “Theo rừng mắm tiến về phía biển

         Đi đi hoài chưa hết ánh trăng đây”.

         Và nhà thơ Nguyễn Trọng Tín cũng đã nói tới sự tiên phong mở đất của cây mắm:

         “hạt phù sa chụm vào rồi lại tan ra

         lặn xuống đất sâu rễ mắm lại ngoi lên hứng sóng

         đước trụ mình dang thêm tay tìm chỗ đứng

         cứ thế đất nhích dần phía biển

         mũi Cà Mau nhẫn nại đắp bồi”.

                   (Trước Mũi Cà Mau)

         Có người khi ra Trường Sa mới vỡ lẽ rằng cây phong ba và cây bão táp là hai cây khác nhau. Từ Quảng Ninh đến Đất Mũi để biết về cây mắm là cây tiên phong mở đất cho Tổ quốc kể cũng thú chuyến đi.

 

More...

“Cuộc đời như cung đàn”

By Trương Thiếu Huyền

         Nhiều năm gần đây đêm giao thừa là thời điểm mà các Nghệ sĩ nhiếp ảnh ở TP Hạ Long như Đỗ Kha Công Chác Đỗ Khánh Đỗ Lợi Đoàn Đức Chính Đào Xuân Cáp... đi săn những “khoảnh khắc đẹp”.

         Xuân này NSNA Đỗ Lợi không thể đi chụp ảnh đêm giao thừa bởi ông đang bị tai biến nằm liệt trên giường tại nhà riêng phường Hồng Hải TP Hạ Long.

         NSNA Đỗ Lợi sinh năm 1937 tại phường Đại Yên TP Hạ Long cán bộ Công ty Thi công cấp nước Quảng Ninh nghỉ hưu. Ông có nhiều tác phẩm tham dự Triển lãm ảnh nghệ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng và toàn quốc và đã đạt các giải thưởng: Giải thưởng Văn nghệ Hạ Long (khuyến khích) Giải thưởng Văn nghệ TP Hạ Long (giải nhất). Tại triển lãm về mảnh đất con người Quảng Ninh năm 2002 ông có tác phẩm đạt giải nhì.

         NSNA Đoàn Đức Chính cho biết ông cùng ông Đỗ Lợi đã nhiều lần cùng nhau đi sáng tác ảnh trong tỉnh và khắp nẻo miền núi các tỉnh phía bắc. “Năm bước vào tuổi bảy mươi NSNA Đỗ Lợi đã từng cùng tôi trong một ngày ba lần leo lên đỉnh núi Bài Thơ bên bờ vịnh Hạ Long để chụp ảnh”.

         Mùng 3 Tết NSNA Đoàn Đức Chính tới thăm NSNA Đỗ Lợi ông đã viết bài thơ “Thăm bạn” cảm thương người bạn nghệ sĩ ốm nặng:

Chiều nay vào thăm bạn

Lòng thấy buồn miên man

Xuân đang về khắp nẻo

Nắng mới đang ngập tràn

Bạn nằm im lặng khóc

Biết sức lực sắp tàn!?

 

Chiều nay vào thăm bạn

Cuộc đời như cung đàn

Mỏng manh đường tơ dệt

Khúc thanh cao ai biết

Đoạn lặng trầm ai hay

Cuộc sống bao tháng ngày?

 

Chiều nay vào thăm bạn

Lòng thấy buồn miên man

Nhớ những ngày xưa ấy

Lội suối và lên ngàn

Tuổi bảy mươi vẫn trẻ

Vẫn cười vui lạc quan...

           

Chiều nay vào thăm bạn

Lòng thấy buồn miên man

Mong bạn mau khỏe lại

Để niềm vui ngập tràn...

 

More...

Ngày thơ Việt Nam

By Trương Thiếu Huyền

         Sáng 18-2-2011 trong chương trình thời sự của VTV1 khi nói đến các hoạt động đầu xuân của khu vực các tỉnh duyên hải miền Trung có nói đến chương trình Đêm thơ Nguyên tiêu của Phú Yên “là cơ sở để hình hành Ngày thơ Việt Nam”.
         Cũng sáng 18-2-2011 ấn phẩm Quảng Ninh Cuối tuần được phát hành có bài viết của nhà thơ Trần Nhuận Minh “Người đầu tiên đề xuất Ngày thơ Việt Nam” đưa dẫn chứng chứng minh “Ngày thơ Quảng Ninh” là cơ sở để hình thành “Ngày thơ Việt Nam”.
         Trong bài báo nhà thơ Trần Nhuận Minh cho biết ngày 11-1-2003 tại Đại hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh chính nhà thơ Hữu Thỉnh khi đó là Tổng Thư ký Hội Nhà Văn VN nay là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã nói: “Thay mặt Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam tôi xin trân trọng thông báo với các đồng chí lãnh đạo tỉnh và các bạn văn nghệ sĩ dự Đại hội toàn thể của Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh rằng từ thực tế tổ chức và những bài học kinh nghiệm của Ngày thơ Quảng Ninh Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam trong phiên họp ngaỳ 26-12 vừa qua đã quyết định lấy ngày Nguyên tiêu Rằm tháng Giêng hằng năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài thơ Nguyên tiêu năm 1948 làm Ngày thơ Việt Nam”.
         Được biết “Ngày thơ Quảng Ninh” được tổ chức lần đầu vào ngày 29-3-1988 nhân 520 năm ngày nhà vua Lê Thánh Tông đề thơ trên núi Truyền Đăng (núi Bài Thơ) do nhà thơ Trần Nhuận Minh đề xuất.
         Chúng ta còn biết trước Ngày thơ Quảng Ninh 8 năm năm 1980 “Đêm thơ Nguyên tiêu” đã được tổ chức tại núi Nhạn và đã trở thành hội thơ Nguyên tiêu truyền thống tỉnh Phú Yên. “Đêm thơ Nguyên tiêu” của tỉnh Phú Yên cũng được coi là “nơi khởi nguồn cho Ngày thơ Việt Nam”.
         Mới đây nhất ngày 10-2-2011 trên trang web của Hội Nhà văn Việt Nam có bài viết: “Đêm thơ xuân đầu tiên hướng về Ngày thơ Việt Nam” có khẳng định: “Như chúng ta đã biết Đêm thơ Nguyên tiêu núi Nhạn của tỉnh Phú Yên vốn góp phần quan trọng vào việc thành lập Ngày Thơ Việt Nam”.
         Như vậy trước khi có Ngày thơ Việt Nam tổ chức vào rằm tháng Giêng hằng năm (từ năm 2003) chúng ta đã có đêm thơ Nguyên tiêu tỉnh Phú Yên và Ngày thơ Quảng Ninh. Và cả hai đều có ý kiến cho rằng “chính mình” là cơ sở để hình thành Ngày thơ Việt Nam.
         Nói cho công bằng để hình thành Ngày thơ Việt Nam đã có được đóng góp “thực tế tổ chức và những bài học kinh nghiệm” của Ngày thơ Quảng Ninh và có được đóng góp của đêm thơ Nguyên tiêu tỉnh Phú Yên về sự lựa chọn thời điểm nội dung. Sự đóng góp này từ Quảng Ninh hay từ Phú Yên đều có ý nghĩa và đều được các nhà thơ và công chúng yêu thơ hoan nghênh.

More...

“Lục bát với thơ Đường”

By Trương Thiếu Huyền

         Xuân này từ tỉnh Vĩnh Phúc Vũ Khánh đã gửi tặng các bạn thơ Quảng Ninh tập thơ Đường  mà anh dịch ra thể lục bát với nhan đề “Lục bát với thơ Đường”. Tập thơ do NXB Văn học ấn hành giấy phép 12-2010 in xong và nộp lưu chiểu tháng 1-2011.
         Vũ Khánh sinh năm 1962 quê xã Thổ Tang huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc vốn là thầy giáo dạy lịch sử tại Trường THPT Tiên Yên những năm 80 của thế kỷ trước hiện công tác tại Sở Thông tin – Truyền thông tỉnh Vĩnh Phúc.
         Với Vũ Khánh những tháng năm dạy học ở Tiên Yên như được sống nơi “viễn xứ” “biên ải”... Và cũng chính ở đây Vũ Khánh đã có những người bạn tri âm tri kỷ cùng yêu văn chương. Trong những lần bầu bạn thù tạc ấy thơ Đường được đọc lên gợi cảnh xa xăm nhớ quê gặp gỡ chia tay...
         Những năm gần đây Vũ Khánh còn hứng thú với “cuộc chơi” diễn đàn trên mạng internet về thơ Đường. Ngược với những hăm hở của cuộc sống thị trường hôm nay Vũ Khánh luôn dành cho thơ Đường những khoảng trà dư tửu hậu thăng hoa. Tại “Cùng bạn đọc” của tập sách anh viết: “Đã nhiều người dịch thơ Đường và sẽ còn nhiều người dịch nữa. Chúng ta đã có những bản dịch được xem là “Vô tiền khoáng hậu” của Phan Huy Vịnh Tản Đà Ngô Tất Tố...”.

More...

“Hộ khẩu” của văn nghệ sĩ

By Trương Thiếu Huyền

         Tác giả trẻ Huệ Ninh con gái nhà viết kịch Tất Thọ có đơn xin vào Hội Văn nghệ tỉnh đã được Hội Văn nghệ TP Hạ Long giới thiệu song vẫn chưa được kết nạp bởi chị đã lên Hà Nội làm việc. Sau đó mọi người tìm hiểu ra dù Huệ Ninh lên Hà Nội làm việc song còn hộ khẩu thường trú vẫn ở Hạ Long vẫn đủ điều kiện kết nạp theo điều lệ của Hội. Thôi thế thì để đợt sau.
         Một chuyện “hộ khẩu” khác. Nhà thơ Lương Vĩnh Phúc sinh 1932 làm công nhân và nghỉ hưu ở Cẩm Phả khi bị ốm về quê tỉnh Hà Nam chữa bệnh khoảng hai tháng rồi mất. Ông làm thơ từ những năm 60 của thế kỷ trước có tới 7 tập thơ thơ thiếu nhi của ông được đưa vào sách giáo khoa tiểu học. Có thể nói thành tựu và cống hiến của nhà thơ Lương Vĩnh Phúc rất đáng được ghi nhận. Ông sống một mình những khoản tiền ông dành dụm đều để ông sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn. Thế nhưng khi xét Giải thưởng Văn nghệ Hạ Long nhà thơ Lương Vĩnh Phúc vẫn không được xét đến bởi đã chuyển hộ khẩu về quê là “đối tượng” tác giả tỉnh ngoài!

More...

Đỗ Văn Luyến với “Câu thơ thao thức chuyện đời...”

By Trương Thiếu Huyền

        Đỗ Văn Luyến sinh năm 1955 hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh quê thôn Xuân Cầm xã Xuân Sơn huyện Đông Triều. Ông tốt nghiệp khóa 4 Học viện An ninh nhân dân từng công tác tại tỉnh Phú Khánh (cũ) và Hà Nội hiện công tác tại Công an TX Uông Bí. Ông đã xuất bản ba tập thơ: Nghe hát sông quê (Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh 2005); Đôi bờ sông trăng (NXB Hội Nhà văn 2009); Làng bên sông (NXB Hội Nhà văn 2010).
         Sinh ra lớn lên ở một làng bên sông thơ của Đỗ Văn Luyến cũng nỗi niềm bát ngát như sông ấy. Dòng sông quê hương luôn thao thức trong thơ ông có thể đấy là lí do tên của cả ba tập thơ của ông đều có “sông” (Nghe hát sông quê; Đôi bờ sông trăng; Làng bên sông).
         Con đường đến với thơ của Đỗ Văn Luyến rất giản dị đó là sự thổ lộ tình cảm của mình khi thầm thì khi hát lên cùng hoài niệm sẻ chia khát vọng. Hẳn vì thế mà thơ ông ở hai tập sau (Đôi bờ sông trăng Làng bên sông) chỉ một thể lục bát đẫm chất dân gian? Thơ với Đỗ Văn Luyến là khúc ru mình:
         - Thơ tình xanh sắc chiều thu
         Đọc lên lại gặp khúc ru chính mình
                                  (Ru mình)

More...

Bài thơ lạ của Võ Huy Tâm

By Trương Thiếu Huyền

         Nhân kỷ niệm ngày truyền thống công nhân Vùng mỏ nhà báo Thân Quốc Huấn (Hoàng Long) đã giới thiệu thơ của nhà văn Võ Huy Tâm.
         Để có được chùm thơ ấy anh Thân Quốc Huấn tìm hết đông tây cũng chỉ có được bốn bài. Trong đó có hai bài mà hầu như ai quý mến văn chương Võ Huy Tâm thì đều biết và được in ở nhiều tuyển tập là “Cây phi lao và người yêu” “Hòm mìn”. Hai bài còn lại một do nhà báo Cao Thâm (Tạp chí Than Việt Nam) một do nhà thơ Trần Tâm (TX Cẩm Phả) cung cấp và đều chưa có đầu đề cũng như không có văn bản gốc. Hai bài này được anh Thân Quốc Huấn đặt tên là “Vịnh Thạch Anh Trang” “Cuộc đời thợ mỏ”.

More...

Tụ hội giỗ cụ Trạng Trình

By Trương Thiếu Huyền

         Nhân giỗ thứ 425 cụ Trạng Trình vào ngày 28-11 Canh Dần (2-1-2011) nhóm anh em làm thơ văn quê hương Vĩnh Bảo TP Hải Phòng hẹn nhau về quê. Giáp Tết Nguyên đán năm ngoái chúng tôi cũng đã có cuộc gặp nhau tại thị trấn Vĩnh Bảo.
         Các anh Trung Trung Đỉnh Nguyễn Xuân Hải từ Hà Nội sẽ về thẳng nội thành hội với các anh Thi Hoàng Kim Chuông Tô Ngọc Thạch cùng nhau về quê.
         Tôi đã hẹn với thầy giáo Nguyễn Đình Minh để lo chu tất việc gặp gỡ này. Nguyễn Đình Minh là hội viên mới của Hội Nhà văn TP Hải Phòng. Anh từng dạy học ở Lai Châu nay là hiệu trưởng một trường THPT của Vĩnh Bảo.
         Anh Hoài Khánh cũng vui vẻ nhận lời tham gia cuộc gặp gỡ với nhóm. Theo anh Tô Ngọc Thạch thì anh ấy còn rủ thêm các bạn văn nữa.

More...

Tư riêng Lý Biên Cương

By Trương Thiếu Huyền

         Tôi không nhớ hoàn cảnh nào mà mình lưu giữ bút tích bài thơ “Tư riêng” của nhà văn Lý Biên Cương. Tôi chỉ biết trong các cuộc hội họp những lần ngồi cạch ông thấy ông thường viết cái gì đó trên mẩu giấy rồi đưa cho tôi đọc. Chắc bài thơ này cũng thế. Ông viết phần sau của một giấy giới thiệu việc “xin miễn cước phà Chanh 1996” của một người ở huyện Yên Hưng.
         Bài thơ “Tư riêng” là tập hợp tên các tác phẩm của chính ông: “Đêm ấy vùng Than ai thức” (Truyện ngắn giải Nhì cuộc thi truyện ngắn Báo Văn nghệ); “Tháng giêng” (tập truyện); “Quả trong lòng tay” (tập truyện); “Những kiếp phù du” (tiểu thuyết); “Thu cảm” (tập truyện); “Câu chuyện ngắn về con đường dài” (tập truyện); “Que diêm liều mình thắp sáng” (tập truyện); “Bây giờ trăng khuyết” (tập truyện); “Giai điệu thành thị” (tập truyện); “Gắn bó” (truyện ngắn); “Bây giờ ta lại nói về nhau” (tập truyện)...

More...