Đầu xuân bái Phật cầu may
Đời là hoạ-phúc rủi-may mất-còn
Trăm năm bia miệng thì mòn
Ngàn năm bia mạng vẫn còn sục sôi

Khai bút bàn chuyện chi đây
Năm qua khó nhọc, năm nay phát tài?
Nông dân vẫn chuyện đất đai
Trí thức vẫn chuyện hiền tài quốc gia
Quân đội vẫn chuyện biển xa
Công nhân vẫn chuyện ai là công nhân
Doanh nhân vẫn chuyện cổ phần
Theo đà khai bút mấy vần nôm na…

Tặng Nhà giáo- nhà thơ Nguyễn Siêu Phàm

Cuối năm xanh nải chuối

Vọng quê hồng nén nhang

Đã qua bao tháng Chạp

Xa quê thành lang thang

Quê nhà mạ đang rét

Bãi triều nước ngập tràn

Chuyện đất đai tranh chấp

Mong không ai bị oan

Cái gì nhớ ta nhớ

Nhớ ông bà mẹ cha

Chỉ biết nhờ hương hoa

Dâng lên Trời tháng Chạp

                 Rằm tháng Chạp Tân Mão

“Ồ, đã 25 năm rồi đó nhỉ!” 25 năm trước, năm 1987, tôi ra Vùng mỏ công tác và có bài thơ này.

Thị trấn Trới chiều xuân nay tôi đến

Biển đằng kia và rừng ở đằng này

Một tầm mắt tới biển xanh, một tầm tay tới gỗ

Vạt nắng vàng im lìm trên cỏ

Xui nhớ về truyền thuyết thuở xa xư­a...

Rất có thể tr­ước khi cùng năm m­ươi con lên rừng

Âu Cơ đến nơi này chia tay Long Quân cùng năm m­ươi con

                                                                        xuống biển

Rất có thể chiếc thuyền thứ nhất của Tổ tiên đóng bằng

                                                                 gỗ Hoành Bồ

Mọi vật quanh tôi chẳng thể tình cờ

Thị trấn nhỏ xinh nh­ư trái chín đầu tiên của cây bói quả

Chẳng thể hững hờ trên con đ­ường mới mở

Tôi bâng khuâng chờ tiếng tắc kè kêu

Biển ngoài kia xanh đến bao nhiêu

Hạ Long chứa biết bao huyền thoại

Nếu thị trấn đ­ược ví là cô gái

Cô gái này mới bắt đầu yêu

Tôi chợt nhận ra mới lạ của buổi chiều

Ai đang gọi tên mình cuối phố

Với thị trấn tôi là người có lỗi

Từng băn khoăn mảnh đất đón chờ mình                                         

                                          1987

ĐI TRONG LÀNG SẤM

                                           Trần Nhuận Minh

Hôm nay là ngày giỗ Cụ Trạng (28-11 âm lịch) tôi lại được nhà thơ Trần Nhuận Minh gửi tới bài thơ này.

Đã thành lệ từ 3 năm nay, cứ ngày giỗ Cụ Trạng là anh em viết văn làm thơ quê Vĩnh Bảo trên mọi miền đất nước về quê dâng hương Cụ Trạng, sau đó cùng nhau gặp gỡ. Năm nay anh em Vĩnh Bảo còn được đón các bạn văn là nhà văn Dương Hướng, các nhà thơ Vũ Quần Phương, Nguyễn Châu, Hà Cừ…

Cám ơn nhà thơ Trần Nhuận Minh bởi bài thơ gửi tới ngày hôm nay.

Đi trong làng Sấm (1) mà vô cùng im lặng

Nghe rào rào tiếng lá bạch đàn rơi trên đường bê tông

Tưởng Cụ Trạng vẫn còn kia, khăn xếp, áo lương, guốc mộc

Phe phẩy quạt nan, lững thững đi ra cánh đồng

Cụ Trạng nghĩ gì, hầu hết chúng ta nay đã biết

Thơ Cụ năm trăm năm, trung nghĩa sáng ngời

Còn Sấm kí, biết câu nào là của Cụ

Ai giải mã được lẽ huyền vi, ai hoạch định được lòng người…

Đất nước sáu nghìn năm sinh ra Thầy Khổng

Dựng tượng Thầy ở Cửa Trời  (2) rồi lại cất Thầy đi

Thủng tầng ô dôn, thiên nhiên đã thay lịch

Tuyết tan giữa mùa đông, gió lạnh suốt ngày hè

Đã khác rồi, các khái niệm về tử sinh, bạn thù và nước lửa

Trên am Bạch Vân, mây trắng thời Cụ Trạng vẫn còn bay

Trên đời này, chẳng có cái gì cao hơn Sự Thật

Sông lặng lẽ trôi, mà mài mòn cả bóng những đền đài…

Chỉ nên tin vào giọt mồ hôi còn nóng trên tay

                                                  và hạt cơm đang chín trong nồi

Xin trả cho gió mây, ngàn trang sách thánh kinh ấu trĩ và giả dối

Bạn tốt sốt ruột chờ ta chết, kề dao nhọn sau lưng

Kẻ thù ném bánh mì cho ta ăn, khi ta đang đói…

Mọi giá trị đã đổi thay. Kể cả điều bí ẩn

Sấm Trạng đọc thế nào, trong ánh phản quang của thời đại hậu hạt nhân

Thớt chẳng tanh tao… Ang cũng không mật mỡ… (3)

Lúa vẫn biếc trên đồng. Mây vẫn trắng Bạch Vân…

-----------------------------------   

(1)    Làng Cổ Am, xã Lí Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, quê hương của Sấm kí Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm

(2)    Thiên An Môn

(3)    Thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm

               Thớt có tanh tao, ruồi đậu đến

               Ang không mật mỡ, kiến bò chi…

Gió từng đợt rồi im phăng phắc

Cây ơi có biết bão đang về

Lòng ta dồn nén bao im lặng

Đoạn trường sóng quật dọc thân đê...

     Bão số 5, trưa 30.9.2011

Đầu năm nay, báo chí cho biết ở Trung Quốc đã xuất hiện gạo làm từ..nhựa.

Tin này làm mọi người giật mình, nhưng với nhà thơ Thi Hoàng thì không. Từ năm 2009, nhà thơ đã tiên tri sẽ có gạo nilon.

Trong bài thơ “Nơi ấy nàng thơ đã chết?” của nhà thơ Thi Hoàng viết năm 2009 có đoạn:

“Thơ lạnh toát như một trò chơi ác

Nàng khoe cơ bắp, nàng mọc râu ria

Đòi hối lộ lòng tin yêu kính phục

Nửa mắt nhìn người như tập bắn bia

Thì ở đây thơ cũng dang chết ngạt

Thơ định nấu cơm bằng gạo nilon

Tim thật cũ rồi, thay bằng tim khác

Dù là trái tim bằng bìa carton!”

Chà, “thơ định nấu cơm bằng gạo nilon”! Không rõ tiên tri – ý tưởng sáng tạo này đã được nhà thơ đăng ký quyền sỡ hữu trí tuệ hay mới chỉ dừng ở trong thơ.

Phải chăng nhà thơ Thi Hoàng quê ở Vĩnh Bảo (Hải Phòng) nên cũng có phần nào phẩm chất tiên tri như cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm?

trthhuyen: Bài viết này của Nguyễn Quang Thiều mới được giới thiệu trên báo Văn nghệ. Đây cũng chính là bài viết giới thiệu tập thơ Ru hoa sen của Trần Hòa Bình, xuất bản nhân ba năm ngày giỗ của nhà thơ.

Sinh thời nhà thơ Trần Hòa Bình cũng đôi lần viết lời giới thiệu cho tập thơ của các tác giả. Nhà thơ nhiều lần nói vui với tôi, nếu có in tập thơ riêng thì để con gái viết lời giới thiệu, và “nó muốn viết thế nào cũng được”.

Bài viết này của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chính là sự gửi gắm của Hà Trang, con gái nhà thơ Trần Hòa Bình. “Chỉ khi con gái ông đưa cho tôi bản thảo tập thơ này, tôi mới bắt đầu đọc một cách đầy đủ và có hệ thống thơ ông”.

              Như những ngọn gió sang thu

                                                                  Nguyễn Quang Thiều  

          Tôi muốn mở đầu bài viết nhỏ về ông bằng một câu thơ nào đó trong tập này. Nhưng tôi thực sự không biết bắt đầu bằng câu thơ nào. Có thể là câu: Trái  tim rung giấc mơ yêu lục lạc/ Hết một bến bờ lại thấy bến bờ sau. Và có thể là câu: Có một người đi một người nhớ ven trời. Cũng có thể là câu : Ta nhớ người dưng, người dưng như cánh hạc/ Chỉ còn dấu chân lắc thắc một bên trời. Hay là bắt đầu với khổ thơ: Khe khẽ mà thương khe khẽ nhớ/ Chim ri bờ cỏ với hoa vàng/ Khe khẽ mà nghe khe khẽ thở/ Người rất buồn và hoa rất thương. Nhưng ý nghĩ lấy khổ thơ đó mở đầu như một lời dẫn, như mở một con đường đi vào thế giới thơ ông vừa hiện ra thì những câu thơ khác lại chen vào: Tôi có phải cánh buồm mê mải đó/ Sóng sông gần vọng sóng sông xa…

          Cuối cùng, tôi đã không có được một quyết định. Tôi có lẽ không có khả năng của một nhà phê bình để rành mạch hành trình thơ của ông. Nhưng cũng không phải thế. Sau những lần gấp tập thơ của ông lại, tôi đã nhận ra một cách chính xác sự thật mà tôi đã trải qua và lại đang trải qua lúc này. Sự thật đó là: tôi rơi vào trạng thái nói trên không phải là lúng túng, không phải là đắn đo… mà là tôi giống một người đứng trong một khu vườn rộng lớn ngập tràn những tán lá. Và những câu thơ của ông là những ngọn gió của một ngày sang thu lớp lớp thổi qua. Tiếng gió khua vang những vòm lá nhưng lại đầy mơ hồ cứ từng đợt, từng đợt… trùm phủ lên tôi rồi lan tận cuối trời.

           Xin bạn hãy lắng nghe một lần thôi những câu thơ tôi trích dẫn ở trên và rất nhiều những câu thơ khác, lắng nghe thật yên tĩnh và bạn sẽ thấy trong tâm hồn mình những vòm lá của khu vườn mùa thu xào xạc vang bất tận. Có thể bạn đọc  đọc hết tập thơ của ông để hiểu những gì đang vang lên trong tâm hồn ông và cũng có thể chỉ đọc một câu thơ hoặc một khổ thơ cũng đủ để nhìn thấy  địa chỉ nơi tâm hồn ông trú ngụ, nhìn thấy con đường ông đã đi trong những cơn mơ. Và tôi chính là người muốn chìm vào chỉ trong một câu thơ để  thấy được ông. Những câu thơ như vậy xuất hiện từ bài thơ đầu tiên và nối nhau cho đến bài thơ cuối cùng trong tập sách. Và lúc này đây, tôi đang viết về thơ của ông không phải cách viết của một nhà phê bình hay của một nhà nghiên cứu mà là tôi đang hồi tưởng về ông. Hồi tưởng về những ngày ông còn sống. Mà cụ thể hơn là về một buổi trưa của một ngày sang thu ông đến thăm tôi ở thị xã Hà Đông. Cho đến bây giờ và có lẽ mãi mãi về sau, tôi đinh ninh rằng: trong những năm tháng ông còn sống, chúng tôi chỉ gặp nhau đúng một lần và chỉ một lần. Bởi lần ấy, tôi nhìn thấy ông và hình ảnh của ông lần đó lấn át tất cả những lần khác. 

          Ngày ấy, thị xã Hà Đông còn quá nhỏ bé và yên tĩnh. Con đường chạy vào nhà tôi vắng lặng và rợp bóng những cây nhãn cổ thụ thẫm tối khi sang thu. Từ ô cửa sổ căn phòng ngôi nhà nhỏ bé của mình, tôi nhìn thấy ông từ xa. Một thoáng cô đơn lướt dọc con đường ấy, một thoáng mênh mang xa lắc, một sự câm lăng của cái đầu cúi xuống, một khoảnh khắc buồn bã trong bước đi. Chỉ một thoáng rồi tan biến. Nhưng tôi chẳng có lý do nào lúc đó để nghĩ rằng ông là một kẻ mang theo cuộc đời mình những thoáng như vậy. Vì những ngày đó, tên tuổi ông đang được nhiều bạn đọc hâm mộ với sự xuất hiện của Năm chiếc lá và những hoạt động nghệ thuật khác. Nhưng bây giờ, khi đọc tập thơ này, tôi mới nhận ra rằng: cái bóng ông đi dọc con đường nhỏ dưới bóng lá thẫm tối buổi trưa mùa thu xa xôi ấy cũng giống con đường ông đi trong toàn bộ tập thơ này. Bởi buổi trưa đó, ông mang đến ngôi nhà nhỏ bé của tôi một câu chuyện buồn.

           Với tôi, hình như lúc nào cũng vậy, những câu thơ của ông thật giản dị, tinh khôi, đầy run rẩy, mơ hồ, buồn bã, tràn ngập những giấc mơ xa xôi và đôi lúc phù du ở thế gian này. Lúc nào ông cũng mơ về những bến bờ vô định nào đấy trong cõi trần thế. Hết một bến bờ lại thấy bến bờ sau….Câu thơ như một tiếng thì thầm khôn nguôi của ông trong bóng tối u huyền nằm giữa đời sống trần tục và những giấc mơ. Câu thơ giản dị ấy đã gọi tên bản chất của đời sống, của bản chất thi ca hay chính là bản chất những vẻ đẹp. Tất cả những vẻ đẹp ấy không bao giờ ngừng lại mà mở ra, mở ra những bến bờ bất tận. Chính điều ấy đã làm nhà thơ chỉ có thể ngừng viết khi trút hơi thở cuối cùng trên chiếc giường thế gian của mình. Nếu coi bài thơ đầu tiên trong tập thơ này là bước đi đầu tiên của thi sỹ Trần Hòa Bình trên con đường của số phận và bài thơ cuối cùng trong tập này là bước chân cuối cùng của ông thì tôi không còn cách nói nào khác là phải nói : Nỗi cô đơn thi sỹ và những giấc mơ không bao giờ dứt về một bến bờ đã theo ông từ bước chân đầu tiên đến bước chân cuối cùng. Ông đã đi tìm một bến bờ. Nhưng khi chạm một bến bờ ông lại thấy một bến bờ khác hiên ra và gọi tên ông. Chính điều ấy, nó làm cho con người mà đặc biệt là các nghệ sỹ không bao giờ ngưng sáng tạo, ngưng sự tìm kiếm, ngưng khát vọng về một đời sống đích thức hơn đời sống họ đang sống. Chỉ những câu thơ và chỉ những câu thơ mới cho chúng ta hiểu được cái sâu thẳm trong con người của một thi sỹ.

           Khi Trần Hòa Bình còn sống, tôi không hiểu ông nhiều lắm vì chúng tôi quá ít gặp nhau. Hơn nữa, tôi cũng không đọc được nhiều thơ ông. Chỉ khi con gái ông đưa cho tôi bản thảo tập thơ này, tôi mới bắt đầu đọc một cách đầy đủ và có hệ thống thơ ông. Và tất cả những bài thơ trong tập thơ này đã dựng lên chân dung ông. Dựng lên một Trần Hòa Bình trong một ánh sáng khác và cả một bóng tối khác của chính đời sống mà ông đã sống như một con người của xã hội . Tập thơ đã dựng lên một khu vườn rộng lớn không một hàng rào phân cách. Và như những ngọn gió sang thu, ông đi qua khu vườn đời sống ấy và làm những tán lá vang lên mơ hồ và thổn thức. Tôi đã luôn cảnh giác và cố gắng chống lại một sự áp đặt nào đó tinh quái nếu có lẩn vào trong cảm xúc của tôi khi viết về thơ ông. Nhưng chân dung của ông mà tôi nhìn thấy qua toàn bộ tập thơ nó quá mạnh mẽ đã làm cho tôi hoàn toàn  tin đó là chân dung chính xác nhất về ông. Tôi không rõ rành cái chân dung đời sống thường nhật của ông. Nhưng tôi không đi tìm cái chân dung ấy. Tôi đi tìm ông trong thế giới thơ của ông - một thế giới mà chúng ta ngày ngày mang cơn mơ và cả những cơn mơ đau đớn về nó. Đó là chân dung mong manh nhưng ngập tràn một giấc mơ mãnh liệt của ông. Và tôi vẫn gọi đó là những ngọn gió sang thu làm xao động và khua vang những lá, làm thức dậy hương thơm của những hoa, làm đằm ngọt những quả và làm thổn thức những lý chí. Tôi viết những dòng này bởi chính tôi mà nhân chứng của những cảm xúc đó ngay trong chính lúc này

           Ngọn gió sang thu Trần Hòa Bình giờ đã lan tận cuối trời. Ông đã xa xôi như một cơn gió thổi qua khu vườn và như một đám mây về cuối biển. Và tất cả những nơi và những gì ông đã đi qua đều vọng lại như tiếng lá xào xạc và thoảng lại như hương thơm hoa trái. Đó là một thị trần nhỏ, một bản miền núi, một dòng sông, một hoàng hôn, một chiếc khăn tím bay trong chiều đông, một quả ổi chín đắm hương, những quả duối vàng lóng lánh như những viên ngọc nằm trong nước, những đám mây trôi qua bầu trời, những bông dã quỳ hoang dại, những trái bàng rụng mùa thu, những đồi cọ trung du xa lắc, những bông hoa lau bạc trắng, môt đầm sen đang hạ ngào ngạt dâng hương cùng những gương mặt người mờ tỏ và những giọng nói không bao giờ tan biến...Ông đã đi qua những nơi ấy, nhìn thấy những điều ấy...và ông đã dừng lại thổn thức, da diết, buồn bã và cả đau đớn một lúc nào đó. Ông không phải là nhà thơ của những tư tưởng triết học, tôn giáo hay của một hệ thống ngôn ngữ cách tân. Ông thực sự là nhà thơ của những vẻ đẹp giản dị tràn ngập thế gian này nhưng rung động không nguôi và với một tình yêu mê đắm. Và tôi thấy, nhà thơ Trần Hòa Bình vừa như một cậu bé chạy đến kiệt sức trong cuộc kiếm tìm trên thế gian này bởi mọi thứ cậu bé ấy nhìn thấy đều lung linh và làm cậu không cưỡng nổi sự quyến rũ của nó, vừa là một ông già đã đủ tất cả để nhận ra vẻ đẹp của đời sống và nâng niu những vẻ đẹp ấy như những báu vật vô giá.

                                                                                Nha Trang, 28-7-2011 

Giờ anh nằm gối đầu non Tản

(Nhân giỗ năm thứ ba nhà thơ Trần Hòa Bình)

Nhớ anh

Tôi nhớ

Xuân Hòa trăng khuya đồi núi được yêu

Hun hút đường ban ngần vai Tây Bắc

Khau Vai vầm bập đá hẹn thề

Hoa đay bờ sông Cà Lồ thao thức...

Nhớ anh

Tôi nhớ

Cặp kính lãng du người đẹp dặm dài

Lời người trai rừng trước đồng cói, nắng Nha Trang

Quan họ cùng “Ngày xưa Hoàng thị”

Cầm canh giấc mơ anh...

Nhớ anh

Tôi nhớ

Sen Từ Sơn qua cầu Long Biên

Ngựa gõ móng Yên Bái

Việt Trì dốc sỏi chiều

Thu ngoại thành bờ đê hương chuối

Tư lự Ba Vì mây...

Giờ anh nằm gối đầu non Tản

Kiếp Tầm Thư trang giấy ngang trời!

Đông Bắc, 16-7 Tân Mão (15-8-2011)

Nhân giỗ lần thứ ba Trần Hòa Bình, anh Nguyễn Bình gửi tôi  một bài viết của Trần Hòa Bình, đó là lời tựa cho tập truyện cười “Tối nay chị bận” của anh. Bài viết/lời tựa này có nhan đề: “Và cười... như chính sự tồn tại?”.

Kể cũng lạ, tôi chưa bao giờ có ý nghĩ về những người viết và vẽ hài hước như là những người vui vẻ và vô tư ở ngoài đời. Sao vậy? Hay bởi vì những anh bạn làm “nghề cười” mà tôi quen biết, tôi chỉ được gặp họ vào những lúc họ đang có điều ưu tư? Trong khi đó lạy trời, những anh bạn làm thơ trữ tình – tác giả của biết bao câu thơ làm não lòng các thiếu nữ - thì lại luôn luôn khuấy đảo ở bất cứ chỗ nào họ có mặt, kể cả khi họ phải mua chịu từng điếu thuốc lá…

Có một quy luật tình cảm chăng, khi con người luôn phải tạo ra sự cân bằng trạng thái tâm lý giữa hướng nội và hướng ngoại? Các cô dâu đã rơi nước mắt khi bước lên xe hoa, và cái ông Trang Tử ngày xưa đã vỗ vò hát lên trước cái chết của người vợ yêu dấu... Chao ôi là những nghịch lý! Những nghịch lý đã tạo sự hợp lý vĩ đại trong cõi người ta, tươi ròng và nghiệt ngã.

Và rốt cục, tôi nhớ đến một nhà thơ đã quá cố khi ông nói, rằng trào phúng thực ra chỉ là một phía của trữ tình...

Tôi và Nguyễn Bình hay va phải nhau trước quầy lĩnh nhuận bút của các tờ báo ở Hà Nội. Tôi thì tếu táo. Nguyễn Bình thì như sắp đi họp, áo quần gọn ghẽ, nói năng có đủ cả chủ ngữ lẫn vị ngữ... Riết rồi thành quen, rồi thân. Tôi ngạc nhiên khi biết Nguyễn Bình là đồng hướng với tôi – cái đất Sơn Tây hiu hiu và chân mộc ấy, tôi cứ ngỡ sau nụ cười hóm rất ý vị của cụ Tản Đà, còn ai cười thành văn thành thơ được nữa!

Tôi đã nhiều lần cùng Nguyễn Bình về thăm cha anh, trong ngôi nhà cổ như một cái am giữa mảnh làng cổ, cách chân núi Thầy không xa. Căn nhà ấy có nhiều đồ vật liên quan đến cõi tâm tâm linh. Cha anh thông thạo chữ nho, cụ viết thảo cứ như múa trên giấy hồng điều, nhưng cụ cũng là người am tường văn hóa dân gian, cụ gợi trong tôi hình ảnh một nghệ sĩ làng thuở nào chưa xa. Lần đầu nhác thấy cái dáng “bụi bậm” của tôi, cụ bảo: Cái tuổi các cậu, nó... “ất ơ”, nhưng... “mùi mẫn” lắm! Rồi cụ cười, tất cả cứ nhẹ như lông hồng. Tôi tiếc không còn được dịp hầu chuyện mẹ của Nguyễn Bình, cụ đã mất từ năm 1983. Người làng bảo tôi: “Bà ấy ngày xưa đẹp lắm, lại có tài bẻ câu hát trong những canh hát đối, giọng hát thì nhất vùng…”

Trong căn nhà xưa của Nguyễn Bình, giữa không khí phiêu bồng của hương hoa và trầm thơm, tôi cứ nghĩ: mảnh làng này, ngôi nhà này, người cha người mẹ này, và anh bạn Nguyễn Bình của tôi cùng các trang viết của anh tất cả đã có mặt trong một hợp lý.

Vậy thì bạn có ngạc nhiên không, nếu bạn biết rằng Nguyễn Bình làm một nghề chẳng mấy gần gũi văn chương? Anh là kiến trúc sư, công việc chuyên môn hiện nay của anh lạ hoắc đối với tôi: Thiết kế quy hoạch nước cấp đô thị. Tôi chưa tìm được mối liên quan giữa cấp thoát nước và “cấp thoát” nụ cười ở Nguyễn Bình. Nhưng mỗi sáng mở vòi nước vò mát mái đầu, sau đó ngồi giở một trang báo mới, tôi cứ ngỡ gặp anh ở cả hai nơi: chúng nhắc tôi sự trong lành và tận tuỵ của một ngòi bút...

Tôi sẽ không nói gì về các trang viết của Nguyễn Bình. Bây giờ anh đã là một tác giả quen thuộc, những trang viết nhẹ nhàng và thâm thuý sẽ bảo vệ cho người đã sinh ra chúng. Tôi chỉ nói thêm rằng, Nguyễn Bình đã làm thơ trữ tình trước khi chuyển sang dạng viết hài. Chuyện gì vậy? Hay là tôi đã đúng: Nguyễn Bình cười là để tìm cách cân bằng cho một cuộc sống thường nhật vốn đã quá nhiều xô lệch, và để cân bằng cho nỗi buồn như sóng ngầm ở những kẻ chỉ có gia tài tâm hồn như anh, như tôi, hoặc như bạn?

Và cười, một cách khó nhọc như chính sự tồn tại?

Nếu đúng vậy thì, Nguyễn Bình ơi, hãy lên ngựa và tiếp tục rong ruổi...